Sql Server 2008 ile hayatımıza yeni bir operatör geldi : MERGE.

MERGE Operatörü koşullu olarak INSERT ve UPDATE yerine geçen bir operatördür.

İşlem yapmak istediğiniz kaydın varlığına bağlı olarak INSERT veya UPDATE işlemlerinden birisini gerçekleştirir.

Eskiden bu işi gerçekleştirmek için, her satır için çalışan bir döngü içerisinde satırın varlığını kontrol ettirdiğimiz IF kontrolü olurdu, ya INSERT cümlesini ya da UPDATE cümlesini çalıştırırdık.

MERGE operatörünün ana kullanım alanı DataWarehouse‘lar olacaktır.

OLTP mimarisinde veritabanınız içinde bulunan verilerinizin, OLAP mimarisinde veritabanınıza işlemek istediğinizde, varolan satırları UPDATE etmek, varolmayan satırları INSERT etmek istersiniz.

MERGE operatörü, bu karmaşık yapının oldukça basitleşmesini sağlıyor.

Kullanım şablonu;

MERGE INTO Tablo
USING (SELECT Cümlesi)
	WHEN MATCHED THEN
		UPDATE Cümlesi
	WHEN NOT MATCHED THEN
		INSERT Cümlesi

AdventureWorks 2008 veritabanında bulunan Production.UnitMeasure tablosunda bu özelliği nasıl kullanabileceğimizi bir örnek ile inceleyelim;

MERGE Production.UnitMeasure AS T
USING (SELECT 'KG', 'Kilogram') AS S (UnitMeasureCode, Name) ON (T.UnitMeasureCode = S.UnitMeasureCode)
	WHEN MATCHED THEN
		UPDATE SET Name = S.Name
	WHEN NOT MATCHED THEN
		INSERT (UnitMeasureCode, Name) VALUES (S.UnitMeasureCode, S.Name)

COUNT() sistem fonksiyonu, parametre olarak aldığı alandaki satır sayısını INT tipinde geri döndürür.

COUNT_BIG() sistem fonksiyonunun COUNT() fonksiyonundan farkı, elde ettiği sonucu BIGINT tipinde geri döndürmesidir.

INT veritipinin sınırları : -2^31 (-2,147,483,648) – 2^31-1 (2,147,483,647)

BIGINT veritipinin sınırları : -2^63 (-9,223,372,036,854,775,808) – 2^63-1 (9,223,372,036,854,775,807)

Eğer elde edeceğiniz sonucun INT veritipinin sınırlarına sığmayacağını düşünüyorsanız, yapmanız gereken COUNT_BIG() fonksiyonunu kullanmaktır.

Sql Server 2008 ile birlikte Çoklu Insert (Multiple Insert) özelliği de hayatımıza giriyor.

Microsoft bu özelliğin altında yatan tekniğe, “Table Value Costructor” adını vermiş.

Çoklu Insert (Multiple Insert) özelliği sayesinde Insert yapan DML cümlelerinde, birden fazla satırı işleme tabi tutabiliyoruz.

AdventureWorks 2008 veritabanında bulunan HumanResources.Department tablosunda bu özelliği nasıl kullanabileceğimizi bir örnek ile inceleyelim;

INSERT INTO
	HumanResources.Department
VALUES
	('İnsan Kaynakları', 'IK', GETDATE()),
	('Bilgi İşlem', 'IT', GETDATE()),
	('Muhasebe', 'MUH', GETDATE()),
	('Finans', 'FIN', GETDATE()),
	('Lojistik', 'LOJ', GETDATE()),
	('Kalite ve Eğitim', 'KVE', GETDATE())

Geçenlerde bir öğrencimin sorusu üzerine Sql Server’da en meşgul veritabanını nasıl bulabiliriz, sorusuna cevap arayacağız.

En meşgul veritabanı, muhtemelen en çok disk operasyonu yapan veritabanıdır diye düşünerek, en çok disk aktivitesinde bulunan veritabanını yakalamaya çalışmalıyız.

Sql Server ile ilgili aradığımız birçok sorunun cevabını DMV‘lerde olduğu için, öncelikle logical_read ve logical_write miktarlarını veren DMV bulmalıyız.

MSDN’de şu sayfadan detaylı bilgiye ulaşabileceğiniz SYS.DM_EXEC_QUERY_STATS, ihtiyacımız olan TOTAL_LOGICAL_READS, TOTAL_LOGICAL_WRITES, SQL_HANDLE isminde üç kolona sahip.

SQL_HANDLE kolonunda yer alan veriyi, veritabanını bulmak için kullanabiliriz. Yapmamız gereken SYS.DM_EXEC_SQL_TEXT DMF‘i ile CROSS JOIN işlemine tabi tutarak, DBID kolonuna erişmek. Böylece DB_NAME sistem fonksiyonu sayesinde veritabanının ismine ulaşabiliriz.

SELECT
	SUM(EQS.TOTAL_LOGICAL_READS) AS TOPLAM_OKUMA,
	SUM(EQS.TOTAL_LOGICAL_WRITES) AS TOPLAM_YAZMA,
	ISNULL(DB_NAME(EST.DBID), 'AdhocSQL') AS VERITABANI
FROM
	SYS.DM_EXEC_QUERY_STATS AS EQS
	CROSS APPLY SYS.DM_EXEC_SQL_TEXT(EQS.SQL_HANDLE) AS EST
GROUP BY
	DB_NAME(EST.DBID)

Uygulamalarımızda verileri hash‘lemeye her zaman ihtiyaç duyarız. Verileri hash’lemek için kullanabileceğimiz birçok araç vardır.

Eğer veriyi veritabanı katmanında (Sql Server) hash’lemek istiyorsak, MSDN‘de şu sayfada bulunan makalede okuyabileceğiniz gibi HASHBYTES fonksiyonu ile  yapabiliriz.

HASHBYTES fonksiyonu iki parametre alır;

Algoritma: Hash’leme algoritması. Alabileceği değerler; MD2, MD4, MD5, SHA, SHA1

Veri: Hash işlemine tabi tutulacak veri

HASHBYTES fonksiyonu geriye VarBinary(8000) tipinde değer döndürür.

MD5 algoritması ile hash işlemi yapan örnek kod;

SELECT
	KULLANICI_KODU,
	KULLANICI_ADI,
	HASHBYTES('MD5', KULLANICI_SIFRE) AS KULLANICI_SIFRE
FROM
	T_KULLANICI WITH (NOLOCK)

CREATE PROCEDURE PR_KULLANICI_EKLE
(
	@KULLANICI_KODU VARCHAR(5),
	@KULLANICI_ADI VARCHAR(50),
	@KULLANICI_SIFRE VARCHAR(15)
)
AS
INSERT INTO T_KULLANICI
	(KULLANICI_KODU, KULLANICI_ADI, KULLANICI_SIFRE, KAYIT_TARIHI)
VALUES
	(@KULLANICI_KODU, @KULLANICI_ADI, HASHBYTES('MD5', @KULLANICI_SIFRE), GETDATE())

SELECT SCOPE_IDENTITY()

CREATE PROCEDURE PR_KULLANICI_LOGIN
(
	@KULLANICI_ADI VARCHAR(50),
	@KULLANICI_SIFRE VARCHAR(15)
)
AS
SELECT
	KULLANICI_KODU,
	KULLANICI_ADI,
	HASHBYTES('MD5', KULLANICI_SIFRE) AS KULLANICI_SIFRE
FROM
	T_KULLANICI WITH (NOLOCK)
WHERE
	KULLANICI_ADI = @KULLANICI_ADI AND
	KULLANICI_SIFRE = HASHBYTES('MD5', @KULLANICI_SIFRE)

Güvenlik ihtiyaçlarından ötürü kıymetli bilgilerin network’ten ulaşılmasını önlemek için, veriyi taşımadan önce hash‘lemek isteyebilirsiniz. HASHBYTES fonksiyonu bu işin son derece kullanışlı gözüküyor.

Not : Yazıyı yazdıktan sonra gördüm ki, Emre Ayrılmaz şuradaki makalesinde aynı konuyu işlemiş, okunmasında fayda var.

Database’de şu scripti çalıştıralım;

CREATE TABLE T_PERSONEL
(
  ADSOYAD VARCHAR(50),
  DOGUM_TARIHI SMALLDATETIME
)

INSERT INTO T_PERSONEL VALUES ('Engin POLAT',  '1981-01-12')
INSERT INTO T_PERSONEL VALUES ('Emre ERKAN', '1979-03-14')
INSERT INTO T_PERSONEL VALUES ('Ozan ÇAĞLARGİL',  '1982-09-27')
INSERT INTO T_PERSONEL VALUES ('Fatih DURGUT',  '1978-06-23')
INSERT INTO T_PERSONEL VALUES ('Burhan İNEGÖL',  '1980-11-08')

Aşağıdaki stored procedure’i yazalım.

CREATE PROCEDURE PR_PERSONEL_LISTE
(
  @SIRALAMA INT
)
AS
BEGIN
  SELECT ADSOYAD, DOGUM_TARIHI FROM T_PERSONEL
  ORDER BY
    CASE @SIRALAMA
      WHEN 1 THEN DOGUM_TARIHI
      WHEN 2 THEN ADSOYAD
    END
END

Bu procedure’ü 1 parametresi vererek çalıştırıyoruz, ve beklediğimiz sonucu alamıyoruz.

Nerede hata yaptık? (İpucu; parametre olarak 2 vermeyi deneyin)

Yorumlarınızı bekliyorum…

Sql Server’da veritabanında zaten varolan bir tabloya yeni bir alan eklemek istiyorsunuz. Yeni ekleyeceğiniz alanda, PersonelNo bilgisini saklayacaksınız.

PersonelNo bilgisi herzaman 5 karakterden oluşuyor. Dünya üzerinde çeşitli ülkelerde çalışan yüzlerce çalışanınız olduğu için, PersonelNo alanında saklayacağınız bilgiler genelde Unicode karakterlerden oluşuyor.

PersonelNo alanı için en uygun veritipi ne olmalı?

• nvarchar(5)
• varchar(50)
• nchar(5)
• char(5)

Sorunun doğru cevabı için; Devamını oku…

Sql Server’da Identity kolon içeren tablolar ile çalışırken, yeni üretilen identity değerine ihtiyacımız olur.

@@IDENTITY, SCOPE_IDENTITY() ve IDENT_CURRENT() aynı işi farklı yöntemlerle yapar; son üretilen identity değerini döndürmek.

SELECT @@IDENTITY
Açılmış olan bağlantıda son üretilen identity değerini döndürür. @@IDENTITY tablo ve scope bakmaksızın, connection’da üretilen son identity’yi verir. Dikkat : Eğer Insert yaptığınız tablo’da Trigger varsa, yanlış identity alabilirsiniz.

SELECT SCOPE_IDENTITY()
Açılmış olan bağlantıda ve sorgunun çalıştığı scope’ta son üretilen identity’yi döndürür. Trigger kullanılan tablolarda @@IDENTITY yerine SCOPE_IDENTITY() kullanılması tavsiye edilir.

SELECT IDENT_CURRENT(tablename)
Bağlantı ve scope bakmaksızın, parametre olarak verilen tabloda üretilen son identity değerini döndürür.

Örnek;

CREATE TABLE TEST_TABLO_1
(
	ID INT NOT NULL IDENTITY (1, 1),
	ACIKLAMA VARCHAR(500) NULL,
	BILGI VARCHAR(1000) NULL
)

CREATE TABLE TEST_TABLO_2
(
	ID INT NOT NULL IDENTITY (1, 1),
	ACIKLAMA VARCHAR(500) NULL,
	EKSTRA_BILGI VARCHAR(1000) NULL
)

GO

CREATE TRIGGER TRG_TEST ON TEST_TABLO_1
FOR INSERT
AS
INSERT INTO TEST_TABLO_2
	(ACIKLAMA, EKSTRA_BILGI)
VALUES
	('Açıklama', 'Extra Bilgi')

GO

INSERT INTO TEST_TABLO_2 (ACIKLAMA, EKSTRA_BILGI) VALUES ('DENEME', 'TEST1')
INSERT INTO TEST_TABLO_2 (ACIKLAMA, EKSTRA_BILGI) VALUES ('DENEME', 'TEST2')
INSERT INTO TEST_TABLO_2 (ACIKLAMA, EKSTRA_BILGI) VALUES ('DENEME', 'TEST3')
INSERT INTO TEST_TABLO_2 (ACIKLAMA, EKSTRA_BILGI) VALUES ('DENEME', 'TEST4')

INSERT INTO TEST_TABLO_1 (ACIKLAMA, BILGI) VALUES ('DENEME', 'TEST1')

SELECT @@IDENTITY
UNION ALL
SELECT SCOPE_IDENTITY()
UNION ALL
SELECT IDENT_CURRENT('TEST_TABLO_1')

GO

DROP TRIGGER TRG_TEST
DROP TABLE TEST_TABLO_1
DROP TABLE TEST_TABLO_2

Sorgunun çıktısı;

Gördüğünüz gibi, SELECT @@IDENTITY çalışan Trigger’dan etkilenerek yanlış sonucu döndürmüştür.

TEST_TABLO_2‘ye ilk eklediğimiz kayıtta, identity olarak 5 aldık.

SELECT SCOPE_IDENTITY() ise, doğru değer (1) döndürdü.

Özellikle katalog tablolarının CSV çıktılarına sıklıkla ihtiyaç duyarız. Aşağıdaki sql script’ini kullanarak, siz de tablolarınızdan CSV çıktı alabilirsiniz.

Öncelikle tablomuzun orjinal haline bakalım;

SELECT Name
FROM HumanResources.Shift WITH (NOLOCK)

Şimdi öyle bir sql sorgusu yazacağız ki, çıktımız şu şekilde olacak;

Day, Evening, Night

SELECT
	SUBSTRING((
		SELECT ', ' + Name
		FROM HumanResources.Shift WITH (NOLOCK)
		FOR XML PATH('')
	), 3, 8000) AS CSV

Sorguyu FOR XML anahtar kelimeleri ile çalıştırdığımıza ve PATH olarak ” (boş string) verdiğimize dikkat edin.

SELECT ', ' + Name
FROM HumanResources.Shift WITH (NOLOCK)
FOR XML PATH('')

Böylece aşağıdaki sonucu elde etmiş olduk;

Son olarak, sql sorgusunu SUBSTRING fonksiyonu içerisine koyduk, böylece baştaki virgül ve boşluk karakterlerinden (“, “) kurtulmuş olduk.

Sql Server’ın çalıştığı sunucu ile ilgili özellik bilgilerine sorgu ile erişmek istediğimizde kullanabileceğimiz bir fonksiyon var;

SERVERPROPERTY ( propertyname )

Örnek;

SELECT
	SERVERPROPERTY('edition') AS SURUM,
	SERVERPROPERTY('productlevel') AS SEVIYE,
	SERVERPROPERTY('productversion') AS VERSIYON,
	SERVERPROPERTY('servername') AS SUNUCU_ADI

SERVERPROPERTY fonksiyonunun alabileceği tüm propertyname parametreleri ve açıklamaları için şuradaki MSDN sayfasına bakınız.