Bir programcının dünyası

Yazdığınız bir sınıftan kalıtım yoluyla başka sınıflar üretilmesini engellemek istiyor olabilirsiniz.

Yapmanız gereken sınıfınızı sealed anahtar kelimesi ile “mühürlemek” olmalıdır. Böylece sınıfınızdan yeni sınıflar türetilemeyecektir.

sealed class AnaSinif
{
// Sınıf üyeleri
}

AnaSinif class‘ımız sealed olduğu için, yeni sınıf türetilirken base class olamayacaktır;

class TuretilmisSinif : AnaSinif
{
// Derleme zamanında hata oluşur (compile-time error)
}

Not : struct’lar her zaman sealed ile mühürlenmiş gibi davranırlar. struct’lar kalıtım (inheritance) desteklemez

Tüm sınıfın kalıtım yoluyla aktarılmasını engellemek yerine, tek bir method’un override edilmesini engellemek istiyor olabilirsiniz.

Bu durumda yapmanız gereken, sadece ilgili method‘u sealed ile “mühürlemek” olmalıdır;

class AnaSinif
{
	public virtual void Goster()
	{
	}
}

class TuretilmisSinif : AnaSinif
{
// Bu kodda problem yok
// AnaSinif'tan gelen Goster() method'unu override eder
// Aynı zamanda sealed ile "mühürler"
	public sealed override void Goster()
	{
	}
}

class TekrarTuretilmisSinif : TuretilmisSinif
{
// Bu kod derlenmez. Hata oluşur
// TuretilmisSinif class'ında Goster() method'u sealed anahtar kelimesi ile "mühürlenmişti"
	public override void Goster()
	{
	}
}

System.IO namespace‘inde yer alan Path class‘ının

GetInvalidFileNameChars()

GetInvalidPathChars()

methodlarını kullanarak dosya veya dizin isimlendirirken kullanmamanız gereken karakterleri bulabilirsiniz.

Her iki method’dan da geriye char[] döner.

MSDN’de şuradaki makaleden GetInvalidFileNameChars() methodu ile ilgili ayrıntılı bilgiye ulaşabilirsiniz.

MSDN’de şuradaki makaleden GetInvalidPathChars() methodu ile ilgili ayrıntılı bilgiye ulaşabilirsiniz.

Base class‘ta tanımlanmış bir method‘u override etmemiz gerekiyor. Fakat method virtual yazılmamışsa, override edilemez. Türetilmiş class‘ta base class‘taki virtual olmayan method’u nasıl override edebiliriz?

Türetilmiş class’ta base class’taki method’u override etmek yerine new anahtar kelimesi ile baştan yazabiliriz. Böylece virtual yazılmamış ve dolayısıyla override edilemeyecek method’ları “bir çeşit” override etmiş oluruz.

class Base
{
	public virtual void VirtualGoster()
	{
		Console.WriteLine(“Base.VirtualGoster”);
	}

	public void Goster()
	{
		Console.WriteLine(“Base.Goster”);
	}
}

class Derived : Base
{
	public override void VirtualGoster()
	{
		Console.WriteLine(“Derived.VirtualGoster”);
	}

	public new void Goster()
	{
		Console.WriteLine(“Derived.Goster”);
	}
}

class Program
{
	static void Main(string[] args)
	{
		Base base = new Derived();
		base.VirtualGoster();
		base.Goster();

		Console.WriteLine();

		Derived derived = new Derived();
		derived.VirtualGoster();
		derived.Goster();
	}
}

Çıktı :
Derived.VirtualGoster
Base.Goster
Derived.VirtualGoster
Derived.Goster

Yazdığımız uygulamalarda dosya sisteminde arama yapmaya ihtiyaç duyabiliriz. Bu durumda genelde döngüler yazarız. Peki LINQ kullanamaz mıyız? Üzerinde biraz çalıştıktan ve araştırma yaptıktan sonra, aşağıdaki kodu elde ettim;

private IEnumerable<FileInfo> DosyaListesi(DirectoryInfo KokDizin, string Uzanti, string DosyaAdiParcasi)
{
	foreach (var f in KokDizin.GetFiles().Where(Dosya => Dosya.Extension == Uzanti && Dosya.Name.Contains(DosyaAdiParcasi)))
		yield return f;

	foreach (DirectoryInfo d in KokDizin.GetDirectories())
		foreach (var f in DosyaListesi(d, Uzanti, DosyaAdiParcasi))
			yield return f;
}

Gördüğünüz gibi fonksiyon, parametre olarak aramaya başlanacak kök dizini, arama yapılacak dosyanın uzantısını ve dosya isminde bir parçayı alıyor, geriye FileInfo sınıfında liste döndürüyor.

İlk foreach döngüsünde kök dizinde parametre ile alınmış kriterlere göre arama yapılıyor ve yield anahtar kelimesi ile, bulunan her sonuç dönüş kümesine ekleniyor.

İkinci (ve üçüncü) foreach döngülerinde ise, recursive (kendini tekrarlamalı) olarak DosyaListesi() fonksiyonu kendi kendisini çağırarak, arama işlemini alt klasörlerde de yapıyor.

.Net Framework içerisinde string.ToUpper() ve string.ToLower() fonksiyonlarını kullanarak string değişkenin içeriğini BÜYÜK ve küçük harfe çevirebiliyoruz.

Metni Upper Case (Tümü Büyük Harfler) ve Lower Case (Tümü Küçük Harfler) formatlamak haricinde Title Case (Kelimelerin Baş Harfleri Büyük Gerisi Küçük) çevirmek yaygın kullanılan başka bir formattır.

string sınıfına bir Extension Method yazarak bu özelliğe sahip olmasını sağlayabiliriz. Extension Method‘u yazarken bilmemiz gereken ilk şey, ToTitleCase() method’unun TextInfo sınıfında yer aldığıdır. TextInfo sınıfına CultureInfo sınıfının CurrentCulture özelliğinden ulaşabiliriz.

public static class ExtensionManager
{
	public static string ToTitleCase(this string Text)
	{
		return CultureInfo.CurrentCulture.TextInfo.ToTitleCase(Text);
	}
}

Artık projemiz içerisinde herhangi bir yerde string değişkenimizin ToTitleCase() method’unu kullanabiliriz.

private void frmMain_Load(object sender, EventArgs e)
{
	string AdSoyad = "engin polat".ToTitleCase();
}

Yukarıdaki kod parçası çalıştığı zaman, AdSoyad değişkeninin içeriği Engin Polat olacaktır.

Not : CultureInfo sınıfının CurrentCulture özelliğinden TextInfo sınıfının özelliklerine eriştiğimiz için, bilgisayarınızda kullandığınız dile göre sonuç farklılık gösterebilir.

Geçen aylarda BilgeAdam‘da bir öğrencimin sorduğu soru geldi aklıma. Soru aslında çok basit, fakat farkettim ki, internette bu konu ile ilgili pek kaynak yok. Bari kendim yazayım dedim. Soru şu;

Bir method'dan geriye true/false değer döndürmem lazım.

Method içerisine yazdığım kodları try-catch-finally blokları içerisine almam gerekiyor.

Eğer try içerisinde hata oluşmazsa, geriye true değer döndüreceğim. Hata oluşur ve kod catch bloğuna girerse false değer döndüreceğim.

Ama finally kod bloğunda yapmam gereken işler var. (Açık bağlantıları kapatmak, vs.)

Eğer try-catch içerisinde return ifadesini kullanırsam, finally bloğundaki kod çalışır mı?

Sorunun doğru cevabı için; Devamını Oku…

Sadece bir method içerisinde kullanacağınız basit class‘lara kaç defa ihtiyaç duydunuz? Böyle bir class’a her ihtiyaç duyduğunuzda yapmanız gereken, yeni bir class oluşturup, bütün tanımlama kodlarını (private alanlar, public alanlar, vs.) yazmaktır.

C# dili, İsimsiz Tip (Anonymous Type) tanımlamaya izin veriyor. Üstelik, private ve public öğelerin oluşturulmasını ve yönetilmesini C# dilinin kendisi üstleniyor.

public class HataLogla()
{
	var Hata = new { Mesaj = "Hata Mesajının Kendisi", Tarih = DateTime.Now, Yer = "XClass.YMethod" };
	var Kullanici = new { Id = 42, AdSoyad = "Engin Polat", Yonetici = "Ali Veli" };

	string Loglanacak = string.Format("Hata Mesajı: {0}\nTarih: {1} {2}\nHatanın Oluştuğu Yer: {3}\n\nKullanıcıId: {4}\nKullanıcı Adı: {5}\nYöneticisi: {6}", Hata.Mesaj, Hata.ToShortDateString(), Hata.Tarih.ToLongTimeString(), Hata.Yer, Kullanici.Id, Kullanici.AdSoyad, Kullanici.Yonetici);

	File.WriteAllText(Loglanacak, @"C:\Log\Log.txt");

	MessageBox.Show(Hata.Mesaj, Hata.Tarih);
}

Yukarıdaki kodda yer alan Hata ve Kullanici değişkenlerinin tipleri, derleme zamanında derleyici tarafından otomatik oluşturulur. Eğer method‘un içerisine aşağıdaki kodları eklersek;

MessageBox.Show("Hata değişkeninin tipi : " + Hata.GetType().ToString());
MessageBox.Show("Kullanici değişkeninin tipi : " + Kullanici.GetType().ToString());

Mesaj kutularında şu değerleri görürüz;

Hata değişkeninin tipi : <>f_AnonymousType0′3[System.String,System.DateTime,System.String]
Kullanici değişkeninin tipi : <>f_AnonymousType0′3[System.Int32,System.String,System.String]

Farkettiğiniz gibi, böyle bir tip oluşturmaya çalışırsak, derleme zamanında hata alırız, ama C# derleyicisi bizim için bu tipleri oluşturuyor.

Değişkenin tipini veremeyeceğimiz için, C# diline var anahtar kelimesi eklenmiştir.

var anahtar kelimesi sayesinde, değişkenin tipi atandığı değerden otomatik olarak çözümleniyor.

İsimsiz Tipler (Anonymous Types) IDisposable interface’ini uygulamadığı için, Disposable olamazlar.

Eğer yukarıdaki örneği geleneksel kodlama teknikleri ile yazacak olsaydık;

public class HataBilgi
{
	private string _Mesaj = string.Empty;
	private DateTime _Tarih = DateTime.Now;
	private string _Yer = string.Empty;

	public string Mesaj
	{
		get
		{
			return _Mesaj;
		}
		set
		{
			_Mesaj = value;
		}
	}

	public DateTime Tarih
	{
		get
		{
			return _Tarih;
		}
		set
		{
			_Tarih = value;
		}
	}

	public string Yer
	{
		get
		{
			return _Yer;
		}
		set
		{
			_Yer = value;
		}
	}

	public HataBilgi(string Mesaj, DateTime Tarih, string Yer)
	{
		this.Mesaj = Mesaj;
		this.Tarih = Tarih;
		this.Yer = Yer;
	}
}

public class KullaniciBilgi
{
	private int _Id = 0;
	private string _AdSoyad = string.Empty;
	private string _Yonetici = string.Empty;

	public int Id
	{
		get
		{
			return _Id;
		}
		set
		{
			_Id = value;
		}
	}

	public string AdSoyad
	{
		get
		{
			return _AdSoyad;
		}
		set
		{
			_AdSoyad = value;
		}
	}

	public string Yonetici
	{
		get
		{
			return _Yonetici;
		}
		set
		{
			_Yonetici = value;
		}
	}

	public KullaniciBilgi(int Id, string AdSoyad, string Yonetici)
	{
		this.Id = Id;
		this.AdSoyad = AdSoyad;
		this.Yonetici = Yonetici;
	}
}

public class HataLoglama
{
	HataBilgi Hata = new HataBilgi("Hata Mesajının Kendisi", DateTime.Now, "XClass.YMethod");
	KullaniciBilgi Kullanici = new KullaniciBilgi(42, "Engin Polat", "Ali Veli");

	string Loglanacak = string.Format("Hata Mesajı: {0}\nTarih: {1} {2}\nHatanın Oluştuğu Yer: {3}\n\nKullanıcıId: {4}\nKullanıcı Adı: {5}\nYöneticisi: {6}", Hata.Mesaj, Hata.ToShortDateString(), Hata.Tarih.ToLongTimeString(), Hata.Yer, Kullanici.Id, Kullanici.AdSoyad, Kullanici.Yonetici);

	File.WriteAllText(Loglanacak, @"C:\Log\Log.txt");

	MessageBox.Show(Hata.Mesaj, Hata.Tarih);
}

İsimsiz Tip yeteneklerini kullanarak yazdığımızda ise;

public class HataLogla()
{
	var Hata = new { Mesaj = "Hata Mesajının Kendisi", Tarih = DateTime.Now, Yer = "XClass.YMethod" };
	var Kullanici = new { Id = 42, AdSoyad = "Engin Polat", Yonetici = "Ali Veli" };

	string Loglanacak = string.Format("Hata Mesajı: {0}\nTarih: {1} {2}\nHatanın Oluştuğu Yer: {3}\n\nKullanıcıId: {4}\nKullanıcı Adı: {5}\nYöneticisi: {6}", Hata.Mesaj, Hata.ToShortDateString(), Hata.Tarih.ToLongTimeString(), Hata.Yer, Kullanici.Id, Kullanici.AdSoyad, Kullanici.Yonetici);

	File.WriteAllText(Loglanacak, @"C:\Log\Log.txt");

	MessageBox.Show(Hata.Mesaj, Hata.Tarih);
}

Aradaki fark açıkça ortada!

C# 3.0 object initialize etmek için kodda kısaltma sağlayacak bir yenilik sunuyor. Hemen hergün aşağıdaki gibi kod yazmamız gerekmez mi?

Personel UygulamaGelistirici = new Personel();
UygulamaGelistirici.Id = 42;
UygulamaGelistirici.AdSoyad = "Engin Polat";
UygulamaGelistirici.Birim = "NTV - Yeni Medya";

Personel sınıfından yeni bir örnek oluşturduktan sonra, sınıfın özelliklerinden ihtiyacımız olanlara atamalar yapmaya başlarız.

Eğer Personel sınıfının constructor‘ı olsaydı ve bu özelliklerin atamalarını yapsaydı, tek bir satırda, hem Personel sınıfının yeni bir örneğini UygulamaGelistirici değişkenine oluşturmuş, hem de bazı özelliklerin değerlerini atamış olabilirdik.

Fakat, Personel sınıfının constructor‘ını yazamadığımız durumlarda veya constructor‘da parametreler ile almak için çok fazla özellik olduğu durumlarda bu yöntemi kullanamayız.

C# 3.0 ile birlikte Object Initializer denilen yeni bir kodlama tekniği tanıtıldı.

Hemen yukarıdaki örneği bu teknik ile yazalım;

Personel UygulamaGelistirici = new Personel() { Id = 42, AdSoyad = "Engin Polat", Birim = "NTV - Yeni Medya" };

Gördüğünüz gibi, kodlama bizim için kolaylaşıyor.

Object Initializer içerisinde sadece özelliklere atama yapabiliyoruz, method çağrımı vs. yapılamıyor.

Eğer sınıfın özellikleri başka sınıflardan örnekler istiyorsa, Object Initializer nasıl yazabiliriz? Aşağıdaki gibi yazabiliriz;

VeritabaniSorgulayici dbSorgu = new VeritabaniSorgulayici() {
	Connection = new SqlConnection("..ConnectionString.."),
	Command = new SqlCommand("..Sorgu..")
};

Yaklaşık olarak .Net Framework içerisinde binlerce class ve binlerce class içerisinde milyonlarca method vardır.

Her yeni .Net Framework versiyonunda bu class‘ların ve method‘ların bir kısmı yeni yöntemler / yeni teknikler ile baştan yazılıyor.

Bazen bu değişiklikler o kadar büyük oluyor ki, ilgili class veya method yeni bir isimle baştan yazılıyor ve eskisinin artık kullanılmaması öneriliyor.

Önceki Framework versiyonlarında yanlış konumlandırdıkları class veya method‘ları taşıdıkları durumlarda da aynı durum geçerli.

Geriye yönelik uyumluluktan dolayı, kullanılmaması önerilen class veya method‘lar üç versiyon daha yerinde durmaya devam eder.

Ama derleme zamanında uygulama geliştiriciye, ilgili class veya method‘un Obsolete olduğunu bildirir ve kodunu güncellemesini ister.

Bu özellik Obsolete Attribute sayesinde sağlanır.

Eğer biz de yazdığımız projelerimizde çeşitli class veya method’ları Obsolete yapmak istersek, aşağıdaki kodda gözüktüğü gibi yapabiliriz;

[Obsolete]
public class EskimisClass
{
	///
}

veya

[Obsolete("Bu method v4.5 versiyonundan itibaren kaldırılacak, lütfen yerine Ntv.YeniMedya.Veritabani sınıfında bulunan Baglan() methodunu kullanın. Ayrıntılı bilgi için http://www.xyz.com/Baglan sayfasına bakabilirsiniz")]
public void VeritabaniBaglan()
{
	///
}

Yukarıdaki kodda bulunan VeritabaniBaglan() method’unu kullanırken ve projemizi derlerken aşağıdaki ekranlar ile karşılaşırız;

C# 3.0 ile gelen partial keyword’u sayesinde partial class tanımlayabiliyoruz.

partial keyword’unun pek bilinmeyen bir kullanım alanı ise method‘lardır.

partial class tanımlayabildiğimiz gibi partial method‘da tanımlayabiliyoruz.

partial class‘ları tanımlamamızdaki en büyük fayda, kod üreticiler olmuştur. partial method tanımlamanın güzelliği de işte burada. Bir kod üreticisi ile otomatik olarak kod ürettirirken, partial method‘lar ürettirebiliriz.

Eğer üretilmiş partial method‘u uygulamazsanız, ilgili partial method‘u çağıran kod parçaları hata vermiyor.

Basitçe, uygulanmamış partial method çağrıları derleme (compile) sırasında yok sayılıyor.

Ama partial method‘lar için bazı kısıtlamalar ve kurallar var;

• partial method’ların geri dönüş tipi herzaman void olmalıdır
• partial method’lar out parametreler alamazlar, ama ref parametreler alabilirler
• partial method’lar extern olamazlar
• partial method’lar erişim belirleyici alamazlar, çünkü herzaman private erişim belirleyicisine sahiptirler
• partial method’lar virtual olamazlar
• partial method’lar static olabilir
• partial method’lar generic olabilir
• partial method’lara delegate bağlanamaz, çünkü partial method’un çalışma zamanında (runtime) var olacağı garanti değildir

Bu bilgilerden sonra örnek bir class yazalım;

public partial class DataAccessLayer
{
	partial void ResetConnection();
}

public partial class DataAccessLayer
{
	partial void ResetConnection()
	{
		///Connection'ı resetleyen kod
	}

	public void Reset()
	{
		ResetConnection();
	}
}

Gördüğünüz gibi, Reset() isminde public bir method yazmam gerekti. Çünkü, ResetConnection() method‘u partial olduğu için private erişim belirleyicisine sahip.

Eğer yukarıdaki kodun exe/dll dosyasına ILDASM tool’u bakarsak, DataAccessLayer.ResetConnection() private method’unu ve Reset() method‘u içerisinde bu method’u çağıran kod parçasını görürüz.

Eğer ResetConnection() method’unu uyguladığımız kod parçasını sildikten sonra, ILDASM ile bakarsak, DataAccessLayer.ResetConnection() private method’unun bulunmadığını ve Reset() method’unda bu method’u çağıran kod parçası olmadığını görürüz.

Böylece çalışma zamanı hatası almayız.

Google‘ın PageRank uygulaması, web sitelerinin Google tarafından önemini bulmakta kullanılan bir algoritmadır.

Wikipedia’daki şu adresten, PageRank algoritması ile ilgili ayrıntılı bilgiye erişebilirsiniz.

Siz de sitenizin PageRank değerini http://www.prchecker.info adresinden bulabilirsiniz.

Yazacağımız uygulama ile, sitenizin Google PageRank değerini programatik olarak buldurabileceğiz.

Google sitelerin PageRank değerlerini, http://toolbarqueries.google.com/search adresine gönderilen sorgulara cevap olarak verebiliyor. Fakat sonuç alabilmemiz için bu adrese doğru parametreleri vermemiz gerekiyor, aksi halde HTTP403 : Forbidden hatası alıyoruz.

Parametreler:

• features=Rank
• client=navclient-auto
• q=info:{adres}
• ch={checksum}

Checksum bilgisini hesaplamak için Google’ın yayınladığı bir algoritma var. Uygulamamızda, bu algoritmayı C# ile yazacağız.

Yukarıdaki resimde görünen arayüzü hazırladıktan sonra, projemize GooglePageRank isminde static class ekliyoruz.

GooglePageRank static class’ı üç tane static method’dan oluşuyor.

private static void Mix(ref uint a, ref uint b, ref uint c)
{
	a -= b;
	a -= c;
	a ^= c >> 13;
	b -= c;
	b -= a;
	b ^= a << 8;
	c -= a;
	c -= b;
	c ^= b >> 13;
	a -= b;
	a -= c;
	a ^= c >> 12;
	b -= c;
	b -= a;
	b ^= a << 16;
	c -= a;
	c -= b;
	c ^= b >> 5;
	a -= b;
	a -= c;
	a ^= c >> 3;
	b -= c;
	b -= a;
	b ^= a << 10;
	c -= a;
	c -= b;
	c ^= b >> 15;
}

private static string GoogleChecksum(string url)
{
	uint GoogleMagic = 0xE6359A60;

	uint a, b;
	uint c = GoogleMagic;

	a = b = 0x9E3779B9;

	int k = 0;
	int length = url.Length;

	while (length >= 12)
	{
		a += (uint)(url[k + 0] + (url[k + 1] << 8) + (url[k + 2] << 16) + (url[k + 3] << 24));
		b += (uint)(url[k + 4] + (url[k + 5] << 8) + (url[k + 6] << 16) + (url[k + 7] << 24));
		c += (uint)(url[k + 8] + (url[k + 9] << 8) + (url[k + 10] << 16) + (url[k + 11] << 24));

		Mix(ref a, ref b, ref c);

		k += 12;
		length -= 12;
	}

	c += (uint)url.Length;

	switch (length)
	{
		case 11:
			c += (uint)(url[k + 10] << 24);
			goto case 10;
		case 10:
			c += (uint)(url[k + 9] << 16);
			goto case 9;
		case 9:
			c += (uint)(url[k + 8] << 8);
			goto case 8;
		case 8:
			b += (uint)(url[k + 7] << 24);
			goto case 7;
		case 7:
			b += (uint)(url[k + 6] << 16);
			goto case 6;
		case 6:
			b += (uint)(url[k + 5] << 8);
			goto case 5;
		case 5:
			b += (uint)(url[k + 4]);
			goto case 4;
		case 4:
			a += (uint)(url[k + 3] << 24);
			goto case 3;
		case 3:
			a += (uint)(url[k + 2] << 16);
			goto case 2;
		case 2:
			a += (uint)(url[k + 1] << 8);
			goto case 1;
		case 1:
			a += (uint)(url[k + 0]);
			break;
		default:
			break;
	}

	Mix(ref a, ref b, ref c);

	return string.Format("6{0}", c);
}

public static string PageRankHesapla(string adres)
{
	string checkSum = GoogleChecksum("info:" + adres);
	string url = "http://toolbarqueries.google.com/search?client=navclient-auto&ch=" + checkSum + "&features=Rank&q=info:" + adres;

	try
	{
		WebRequest request = WebRequest.Create(url);
		WebResponse response = request.GetResponse();

		StreamReader reader = new StreamReader(response.GetResponseStream());
		string data = reader.ReadToEnd();

		reader.Close();
		response.Close();

		if (data.IndexOf(':') != -1)
			data = data.Substring(data.LastIndexOf(':') + 1);

		return data;
	}
	catch (Exception)
	{
		return "-1";
	}
}

Şimdi yapmamız gereken, Butonun Click olayında, GooglePageRank static class’ının PageRankHesapla method’unu çağırmak ve dönen değeri Label’da göstermek.

Uygulamanın çalışır halini bu adresten indirebilirsiniz.