Nullable tipler, ilgili tip‘in değer aralığına ve karakteristiğine sahip olmakla birlikte ek olarak null değer de içerebilen yapılardır.

Basit olarak, değişkenin değer içerip içermediği bilgisini saklar.

Nullable tipler, System.Nullable<T> türündedirler (T, değer tipi olmalıdır)

Unutmayın! Sadece değer tipleri (value type) nullable olabilir.

C# dili değer tipi listesi‘ne daha önce yazdığım makale veya MSDN üzerinden ulaşabilirsiniz.

C# dilinde, Nullable tipte değişkenler iki şekilde tanımlanabilir.

Birinci yöntemde, System.Nullable generic tipini ilgili değer tipi ile birlikte yazabiliriz;

System.Nullable<int> adet;
System.Nullable<bool> sonuclandi;

İkinci yöntem, daha çok kullanılır ve daha kısa yazım şekline sahiptir. İlgili değer tipinin yanına soruişareti (?) karakteri koyarak yazılır;

int? adet;
bool? sonuclandi;

Bir nullable değişken, tanımlandığı anda null değerini içermez, sizin null eşitlemesini yapmanız beklenir;

int? adet = null;

Nullable tipteki bir değişkene değer ataması yapmak, normal bir değişkene değer ataması yapmak ile aynıdır.

adet = 100;

Nullable bir değişkenin değer içerip içermediğini anlamanın iki yolu vardır.

Birinci yöntemde, değişkenin null olup/olmadığı kontrol edilebilir.

if (adet != null)
{
	/// değeri var
}

Eğer değişken null değilse, değer içeriyor demektir.

İkinci yöntemde, değişkenin System.Nullable tipinden gelen sadece-okunabilir (read-only) HasValue özelliği kontrol edilir.

if (adet.HasValue)
{
	/// değeri var
}

Eğer değişken değer içeriyorsa, değeri okumak için, değişkenin System.Nullable tipinden gelen Value özelliği kullanılır.

Eğer değer içermeyen nullable bir değişkenin Value özelliğinden değer okumaya çalışırsanız, System.InvalidOperationException istisnası fırlatılır.

using System;

class NullableTipTest
{
	public static void Main()
	{
		int? adet = null;

		if (adet.HasValue)
			Console.WriteLine("adet değeri: " + adet.Value);
		else
			Console.WriteLine("adet değeri yok.");

		adet = 10;

		if (adet.HasValue)
			Console.WriteLine("adet değeri: " + adet.Value);
		else
			Console.WriteLine("adet değeri yok.");
	}
}

Yukarıdaki kodun çıktısı şöyle olacaktır;

adet değeri yok.
adet değeri: 10

.Net ile FolderBrowserDialog sınıfı sayesinde, Dizin Seçme Dialog Penceresi oluşturabiliyoruz.

OpenFileDialog sınıfını kullanırak Dosya Seçme Dialog Kutusu açtıracağımız zaman, varsayılan dizini InitialDirectory özelliği ile belirleyebiliyoruz.

FolderBrowserDialog sınıfının InitialDirectory özelliği olmadığı için, varsayılan dizini bu özelliği ayarlayarak belirleyemiyoruz.

Fakat yardımımıza SelectedPath özelliği yetişiyor;

FolderBrowserDialog dialog = new FolderBrowserDialog();
dialog.Description = "Lütfen aşağıdaki listeden bir dizin seçiniz.";
dialog.RootFolder = Environment.SpecialFolder.Desktop;
dialog.SelectedPath = @"C:\Program Files";
if (dialog.ShowDialog() == DialogResult.OK)
{
	Console.WriteLine(dialog.SelectedPath);
}

Örnek kodu çalıştırdığımızda aşağıdaki ekranı görmelisiniz;

.Net 2.0 ile birlikte System.IO namespace’inde bulunan birçok eksiklik giderilmiştir. Özellikle Windows’un Dosya Sistemine erişmek için yeni sınıflar ve methodlar eklenmiştir.

DriveInfo sınıfında yapılan bir geliştirme sayesinde sistemde kurulu disklere erişebilir, disklerin tiplerini sorgulayabilir, kapasitelerini ve boş alan miktarını öğrenebiliriz.

Örneğin, sistemdeki diskleri listelemek için;

DriveInfo[] diskler = DriveInfo.GetDrives();
foreach (DriveInfo disk in diskler)
{
    string diskAdi = disk.IsReady ? String.Format(" - {0}", disk.VolumeLabel) : null;
    Console.WriteLine( "{0} - {1}{2}", disk.Name, disk.DriveType, diskAdi);
}

C:\ – Fixed – Sistem
D:\ – Fixed – Dosyalar
E:\ – CDRom
F:\ – CDRom
G:\ – Removable
H:\ – Removable
T:\ – Fixed – Temp
Y:\ – Fixed – Yedekler

IsReady property’si sayesinde disk’in o anda sistemde kullanılabilir olup olmadığını kontrol ediyoruz. Örneğin, içinde CD olmayan CD okuyucu için, disk’in etiketini almaya çalışmıyoruz. Uygulamamızın hata ile karşılaşmaması için, bu dikkat etmemiz gereken bir nokta.

Name ve DriveType özellikleri, diskin hazır olduğu durumlardan bağımsız olarak, her zaman kullanılabilir durumdadır.

Yazdığınız bir uygulamanın vakit alıcı bazı işlerini, Windows’un kullanılmadığı zamanlarda gerçekleştirmek isteyebilirsiniz.

Yapmamız gereken, uygulamamızın, Windows’un kullanılmadığı zamanı anlayabileceği ve sayabileceği bir yönteme sahip olmasını sağlamak.

Böylece Windows belirli bir süre boyunca kullanılmadığında, uygulamamızın çeşitli görevleri başlatmasını sağlayabiliriz.

Windows’un kullanılmadığı süreyi ölçmek için, öncelikle son kullanıldığı zamanı bulmamız gerekmektedir.

İlk olarak, kodumuzun using kısmına System , System.Runtime.InteropServices ve System.Timers namespace‘lerini ekleyelim.

System.Runtime.InteropServices namespace’i Windows API‘lerini uygulamamıza eklememize yarayan sınıfları barındırmaktadır.

DllImport sınıfını kullanarak, user32.dll Windows API‘sinde yeralan GetLastInputInfo methodunu uygulamamıza ekleyebiliriz.

GetLastInputInfo method’u sayesinde ihtiyacımız olan, Windows’un son kullanılma zamanını alabileceğiz.

[DllImport("user32.dll")]
static extern bool GetLastInputInfo(ref LastInputInfo plii);

Toplam Kullanılma Zamanından, Son Kullanılma Zamanını çıkarttığımızda, Windows’un Kullanılmadığı Boş Zamanı bulmuş olacağız.

TimeSpan.FromMilliseconds(Environment.TickCount - info.dwTime)

GetLastInputInfo method’u parametre olarak LastInputInfo tipinde bir struct istemektedir.

public struct LastInputInfo
{
	public uint cbSize;
	public uint dwTime;
}

Uygulamamızın başlangıcında bir Timer oluşturuyoruz ve Elapsed olayında, Windows’un kullanılmadığı süreyi ekrana yazdırıyoruz.

Örnek uygulamanın tüm kodu;

using System;
using System.Runtime.InteropServices;
using System.Timers;

public struct LastInputInfo
{
	public uint cbSize;
	public uint dwTime;
}

public class Program
{
	[DllImport("user32.dll")]
	static extern bool GetLastInputInfo(ref LastInputInfo plii);

	static LastInputInfo info = new LastInputInfo();

	public static TimeSpan GetInactiveTime()
	{
		if (GetLastInputInfo(ref info))
			return TimeSpan.FromMilliseconds(Environment.TickCount - info.dwTime);
		else
			return TimeSpan.Zero;
	}

	static void Main(string[] args)
	{
		info.cbSize = (uint)Marshal.SizeOf(info);

		Timer t = new Timer(1000);
		t.Start();
		t.Elapsed += delegate { Console.WriteLine(GetInactiveTime().ToString()); };

		Console.ReadLine();
	}
}

C# ile geliştirdiğimiz sınıflardan event yayınlamaya genellikle ihtiyaç duyarız.

Bir sınıftan event yayınlamak için, artık ezberlediğimiz üzere, aşağıdaki yöntemi kullanırız;

public class EventTest
{
	public event EventHandler MyEvent;

	public void RaiseEvent()
	{
		if(MyEvent != null)
		{
			MyEvent(this, EventArgs.Empty);
		}
	}
}

Devlicious‘da gördüğüm makalede, Rob Eisenberg yeni bir yöntem öneriyor.

Makaleye göre, yukarıdaki event yayınlama kodunu aşağıdaki gibi de yazabiliriz;

public class EventTest
{
	public event EventHandler MyEvent = delegate {};

	public void RaiseEvent()
	{
		MyEvent(this, EventArgs.Empty);
	}
}

Sizce hangisini tercih etmeliyiz?

Bilgisayarın network aktivitesini ölçmemiz gerektiğinde, bu görevi gerçekleştirecek bir yazılım geliştirebiliriz.

Yapmamız gereken Windows’un Performance Counter listesinden doğru sayaçları okumak. Bu yazımda böyle bir uygulama geliştireceğim.

Öncelikle bilgisayarda bulunan ağ arayüzlerinin listesini alalım;

string[] NetworkAdapter = new PerformanceCounterCategory("Network Interface").GetInstanceNames(); /// ağ arayüzlerinin listesi

Şimdi System.Diagnostics namespace’inde yeralan PerformanceCounter sınıfından yeni bir örnek çıkartıp, doğru sayaçlardan bilgi okuyabiliriz.

Bilgisayarın ağ üzerinden yaptığı download ve upload miktarını ölçmek için, Network Interface isimli Performance Counter‘ın Bytes Received ve Bytes Sent isimli sayaçlarını kullanacağız.

PerformanceCounter Download = new PerformanceCounter("Network Interface", "Bytes Received/sec", NetworkAdapter[1]);
PerformanceCounter Upload = new PerformanceCounter("Network Interface", "Bytes Sent/sec", NetworkAdapter[1]);

NetworkChange sınıfının static üyelerinden NetworkAvailabilityChanged event‘ine bir delegate method atayarak, bilgisayarın ağ bağlantı durumunda değişiklik olunca farketmesini sağlayabiliriz.

Yazdığımız uygulamada her 10 saniye’de bir bilgisayarın download ve upload miktarını ekrana yazacak olalım;

Timer t = new Timer(10000); /// 10 saniye

NetworkChange.NetworkAvailabilityChanged += delegate(object _sender, NetworkAvailabilityEventArgs _e) { /// network durumu değiştiğinde
	if (_e.IsAvailable) /// eğer network ulaşılabilir duruma geldi ise
	{
		t.Start(); ///başla
	}
	else
	{
		t.Stop(); /// dur
	}
};

Timer nesnesinin Elapsed event‘inde de ekrana download ve upload miktarı bilgilerini yazacağız;

t.Elapsed += delegate(object _sender, ElapsedEventArgs _e) {
	Console.WriteLine("Download : {0} kb.\t\tUpload : {1} kb.", Download.NextValue(), Upload.NextValue()); /// ekrana download & upload miktarını yaz
};

Örnek uygulamanın tüm kodu;

using System;
using System.Net.NetworkInformation;
using System.Timers;
using System.Diagnostics;

class Program
{
	static void Main(string[] args)
	{
		string[] NetworkAdapter = new PerformanceCounterCategory("Network Interface").GetInstanceNames(); /// network kartlarının listesi

		PerformanceCounter Download = new PerformanceCounter("Network Interface", "Bytes Received/sec", NetworkAdapter[1]);
		PerformanceCounter Upload = new PerformanceCounter("Network Interface", "Bytes Sent/sec", NetworkAdapter[1]);

		Timer t = new Timer(10000); /// 10 saniye
		t.Elapsed += delegate(object _sender, ElapsedEventArgs _e) {
			Console.WriteLine("Download : {0} kb.\t\tUpload : {1} kb.", Download.NextValue(), Upload.NextValue()); /// ekrana download & upload miktarını yaz
		};

		NetworkChange.NetworkAvailabilityChanged += delegate(object _sender, NetworkAvailabilityEventArgs _e) { /// network durumu değiştiğinde
			if (_e.IsAvailable) /// eğer network ulaşılabilir duruma geldi ise
			{
				t.Start(); ///başla
			}
			else
			{
				t.Stop(); /// dur
			}
		};

		t.Start();

		Console.ReadLine();
	}
}

C# ile en basit dizi tanımlama yöntemi, değişken tipinin sonuna [] karakterlerini eklemektir.

Örnek :

int[] TekSayilar = { 3, 1, 9, 5, 7 };

string[] Ogrenciler = { "Engin", "Ahmet", "Mehmet", "Ali", "Veli" };

Dizileri sıralamak için, Array sınıfının static Sort() methodunu kullanabiliriz;

Array.Sort(TekSayilar);

Array.Sort(Ogrenciler);

Şimdi TekSayilar ve Ogrenciler dizilerindeki elemanları ekrana yazdırırsak;

foreach (int Sayi in TekSayilar)
	Console.WriteLine(Sayi);

foreach (string Ogrenci in Ogrenciler)
	Console.WriteLine(Ogrenci);

Dizilerdeki elemanların sıralanmış olduklarını görürüz.

C# ile yazdığınız uygulamanın her açılışta bir önceki kapatıldığı yerde açılmasını isteyebilirsiniz.

Aslında gayet basit olan bu işi yaparken düşünmemiz gereken bazı detaylar var. Mesela;

Ya uygulama kapatıldıktan sonra kullanıcı windows’un çözünürlüğünü değiştirdiyse?

Kullanıcı birden fazla monitör kullanıyorsa, ve uygulama kapatıldıktan sonra monitörlerin ayarlarını değiştirdiyse?

Hem bu noktaları gözönünde bulunduracak, hem de kolay şekilde programlanacak bir çözümü aşağıda kodladım;

Öncelikle formumuz kapatılırken, tam olarak bulunduğu noktayı bir yere kaydetsin. Bunu uygulamanın Settings penceresine iki tane özellik ekleyerek yapalım;

FormLocation ve FormSize

Formumuzun base class‘ı olan Form class‘ından gelen OnClosing virtual method’unu override edelim;

protected override void OnClosing(CancelEventArgs e)
{
	Properties.Settings.Default.FormLocation = this.Location;
	Properties.Settings.Default.FormSize = this.Size;
	Properties.Settings.Default.Save();

	base.OnClosing(e);
}

Uygulamamızın Settings penceresinden eklediğimiz property‘lere

Properties.Settings.Default

ile ulaşabiliriz.

Şimdi, form’umuzun base’den gelen OnLoad virtual method‘unu override edelim ve açıldığında eski yerine konumlanmasını sağlayalım;

protected override void OnLoad(EventArgs e)
{
	base.OnLoad(e);

	Point konum = Properties.Settings.Default.FormLocation;
	Size boyut = Properties.Settings.Default.FormSize;

	bool isOnScreen = false; /// Formun gözükür olup-olmadığını kontrol edelim
	foreach (Screen screen in Screen.AllScreens)
		if (screen.WorkingArea.Contains(konum))
			isOnScreen = true;

	if (!isOnScreen) ///Eğer formumuz görünür değilse, görünür yapalım
		this.SetDesktopLocation(Screen.PrimaryScreen.WorkingArea.Left, Screen.PrimaryScreen.WorkingArea.Top);

	if (boyut.Width < 10 || boyut.Height < 10) /// Formun boyutları çok küçükse, normal hale geri getirelim
		this.Size = new Size(300, 300);
}

Yukarıdaki kod parçalarını sizler de kendi uygulamalarınızda kullanabilirsiniz.

Yazdığınız bir sınıftan kalıtım yoluyla başka sınıflar üretilmesini engellemek istiyor olabilirsiniz.

Yapmanız gereken sınıfınızı sealed anahtar kelimesi ile “mühürlemek” olmalıdır. Böylece sınıfınızdan yeni sınıflar türetilemeyecektir.

sealed class AnaSinif
{
// Sınıf üyeleri
}

AnaSinif class‘ımız sealed olduğu için, yeni sınıf türetilirken base class olamayacaktır;

class TuretilmisSinif : AnaSinif
{
// Derleme zamanında hata oluşur (compile-time error)
}

Not : struct’lar her zaman sealed ile mühürlenmiş gibi davranırlar. struct’lar kalıtım (inheritance) desteklemez

Tüm sınıfın kalıtım yoluyla aktarılmasını engellemek yerine, tek bir method’un override edilmesini engellemek istiyor olabilirsiniz.

Bu durumda yapmanız gereken, sadece ilgili method‘u sealed ile “mühürlemek” olmalıdır;

class AnaSinif
{
	public virtual void Goster()
	{
	}
}

class TuretilmisSinif : AnaSinif
{
// Bu kodda problem yok
// AnaSinif'tan gelen Goster() method'unu override eder
// Aynı zamanda sealed ile "mühürler"
	public sealed override void Goster()
	{
	}
}

class TekrarTuretilmisSinif : TuretilmisSinif
{
// Bu kod derlenmez. Hata oluşur
// TuretilmisSinif class'ında Goster() method'u sealed anahtar kelimesi ile "mühürlenmişti"
	public override void Goster()
	{
	}
}

System.IO namespace‘inde yer alan Path class‘ının

GetInvalidFileNameChars()

GetInvalidPathChars()

methodlarını kullanarak dosya veya dizin isimlendirirken kullanmamanız gereken karakterleri bulabilirsiniz.

Her iki method’dan da geriye char[] döner.

MSDN’de şuradaki makaleden GetInvalidFileNameChars() methodu ile ilgili ayrıntılı bilgiye ulaşabilirsiniz.

MSDN’de şuradaki makaleden GetInvalidPathChars() methodu ile ilgili ayrıntılı bilgiye ulaşabilirsiniz.