Arşiv

Etiketlenen yazılar class

C# ile bilgisayarınızdaki diskleri listelemek

25 Ağustos 2010 Yorum yapılmamış

.Net 2.0 ile birlikte System.IO namespace’inde bulunan birçok eksiklik giderilmiştir. Özellikle Windows’un Dosya Sistemine erişmek için yeni sınıflar ve methodlar eklenmiştir.

DriveInfo sınıfında yapılan bir geliştirme sayesinde sistemde kurulu disklere erişebilir, disklerin tiplerini sorgulayabilir, kapasitelerini ve boş alan miktarını öğrenebiliriz.

Örneğin, sistemdeki diskleri listelemek için;

DriveInfo[] diskler = DriveInfo.GetDrives();
foreach (DriveInfo disk in diskler)
{
    string diskAdi = disk.IsReady ? String.Format(" - {0}", disk.VolumeLabel) : null;
    Console.WriteLine( "{0} - {1}{2}", disk.Name, disk.DriveType, diskAdi);
}

C:\ – Fixed – Sistem
D:\ – Fixed – Dosyalar
E:\ – CDRom
F:\ – CDRom
G:\ – Removable
H:\ – Removable
T:\ – Fixed – Temp
Y:\ – Fixed – Yedekler

IsReady property’si sayesinde disk’in o anda sistemde kullanılabilir olup olmadığını kontrol ediyoruz. Örneğin, içinde CD olmayan CD okuyucu için, disk’in etiketini almaya çalışmıyoruz. Uygulamamızın hata ile karşılaşmaması için, bu dikkat etmemiz gereken bir nokta.

Name ve DriveType özellikleri, diskin hazır olduğu durumlardan bağımsız olarak, her zaman kullanılabilir durumdadır.

C# Windows’un Boş Zamanını (Idle Time) Bulmak

Yazdığınız bir uygulamanın vakit alıcı bazı işlerini, Windows’un kullanılmadığı zamanlarda gerçekleştirmek isteyebilirsiniz.

Yapmamız gereken, uygulamamızın, Windows’un kullanılmadığı zamanı anlayabileceği ve sayabileceği bir yönteme sahip olmasını sağlamak.

Böylece Windows belirli bir süre boyunca kullanılmadığında, uygulamamızın çeşitli görevleri başlatmasını sağlayabiliriz.

Windows’un kullanılmadığı süreyi ölçmek için, öncelikle son kullanıldığı zamanı bulmamız gerekmektedir.

İlk olarak, kodumuzun using kısmına System , System.Runtime.InteropServices ve System.Timers namespace‘lerini ekleyelim.

System.Runtime.InteropServices namespace’i Windows API‘lerini uygulamamıza eklememize yarayan sınıfları barındırmaktadır.

DllImport sınıfını kullanarak, user32.dll Windows API‘sinde yeralan GetLastInputInfo methodunu uygulamamıza ekleyebiliriz.

GetLastInputInfo method’u sayesinde ihtiyacımız olan, Windows’un son kullanılma zamanını alabileceğiz.

[DllImport("user32.dll")]
static extern bool GetLastInputInfo(ref LastInputInfo plii);

Toplam Kullanılma Zamanından, Son Kullanılma Zamanını çıkarttığımızda, Windows’un Kullanılmadığı Boş Zamanı bulmuş olacağız.

TimeSpan.FromMilliseconds(Environment.TickCount - info.dwTime)

GetLastInputInfo method’u parametre olarak LastInputInfo tipinde bir struct istemektedir.

public struct LastInputInfo
{
	public uint cbSize;
	public uint dwTime;
}

Uygulamamızın başlangıcında bir Timer oluşturuyoruz ve Elapsed olayında, Windows’un kullanılmadığı süreyi ekrana yazdırıyoruz.

Örnek uygulamanın tüm kodu;

using System;
using System.Runtime.InteropServices;
using System.Timers;

public struct LastInputInfo
{
	public uint cbSize;
	public uint dwTime;
}

public class Program
{
	[DllImport("user32.dll")]
	static extern bool GetLastInputInfo(ref LastInputInfo plii);

	static LastInputInfo info = new LastInputInfo();

	public static TimeSpan GetInactiveTime()
	{
		if (GetLastInputInfo(ref info))
			return TimeSpan.FromMilliseconds(Environment.TickCount - info.dwTime);
		else
			return TimeSpan.Zero;
	}

	static void Main(string[] args)
	{
		info.cbSize = (uint)Marshal.SizeOf(info);

		Timer t = new Timer(1000);
		t.Start();
		t.Elapsed += delegate { Console.WriteLine(GetInactiveTime().ToString()); };

		Console.ReadLine();
	}
}

C# Event fırlatmak için yeni bir yöntem

28 Temmuz 2010 2 yorum

C# ile geliştirdiğimiz sınıflardan event yayınlamaya genellikle ihtiyaç duyarız.

Bir sınıftan event yayınlamak için, artık ezberlediğimiz üzere, aşağıdaki yöntemi kullanırız;

public class EventTest
{
	public event EventHandler MyEvent;

	public void RaiseEvent()
	{
		if(MyEvent != null)
		{
			MyEvent(this, EventArgs.Empty);
		}
	}
}

Devlicious‘da gördüğüm makalede, Rob Eisenberg yeni bir yöntem öneriyor.

Makaleye göre, yukarıdaki event yayınlama kodunu aşağıdaki gibi de yazabiliriz;

public class EventTest
{
	public event EventHandler MyEvent = delegate {};

	public void RaiseEvent()
	{
		MyEvent(this, EventArgs.Empty);
	}
}

Sizce hangisini tercih etmeliyiz?

C# ile Network Activity Monitor yazalım

09 Temmuz 2010 2 yorum

Bilgisayarın network aktivitesini ölçmemiz gerektiğinde, bu görevi gerçekleştirecek bir yazılım geliştirebiliriz.

Yapmamız gereken Windows’un Performance Counter listesinden doğru sayaçları okumak. Bu yazımda böyle bir uygulama geliştireceğim.

Öncelikle bilgisayarda bulunan ağ arayüzlerinin listesini alalım;

string[] NetworkAdapter = new PerformanceCounterCategory("Network Interface").GetInstanceNames(); /// ağ arayüzlerinin listesi

Şimdi System.Diagnostics namespace’inde yeralan PerformanceCounter sınıfından yeni bir örnek çıkartıp, doğru sayaçlardan bilgi okuyabiliriz.

Bilgisayarın ağ üzerinden yaptığı download ve upload miktarını ölçmek için, Network Interface isimli Performance Counter‘ın Bytes Received ve Bytes Sent isimli sayaçlarını kullanacağız.

PerformanceCounter Download = new PerformanceCounter("Network Interface", "Bytes Received/sec", NetworkAdapter[1]);
PerformanceCounter Upload = new PerformanceCounter("Network Interface", "Bytes Sent/sec", NetworkAdapter[1]);

NetworkChange sınıfının static üyelerinden NetworkAvailabilityChanged event‘ine bir delegate method atayarak, bilgisayarın ağ bağlantı durumunda değişiklik olunca farketmesini sağlayabiliriz.

Yazdığımız uygulamada her 10 saniye’de bir bilgisayarın download ve upload miktarını ekrana yazacak olalım;

Timer t = new Timer(10000); /// 10 saniye

NetworkChange.NetworkAvailabilityChanged += delegate(object _sender, NetworkAvailabilityEventArgs _e) { /// network durumu değiştiğinde
	if (_e.IsAvailable) /// eğer network ulaşılabilir duruma geldi ise
	{
		t.Start(); ///başla
	}
	else
	{
		t.Stop(); /// dur
	}
};

Timer nesnesinin Elapsed event‘inde de ekrana download ve upload miktarı bilgilerini yazacağız;

t.Elapsed += delegate(object _sender, ElapsedEventArgs _e) {
	Console.WriteLine("Download : {0} kb.\t\tUpload : {1} kb.", Download.NextValue(), Upload.NextValue()); /// ekrana download & upload miktarını yaz
};

Örnek uygulamanın tüm kodu;

using System;
using System.Net.NetworkInformation;
using System.Timers;
using System.Diagnostics;

class Program
{
	static void Main(string[] args)
	{
		string[] NetworkAdapter = new PerformanceCounterCategory("Network Interface").GetInstanceNames(); /// network kartlarının listesi

		PerformanceCounter Download = new PerformanceCounter("Network Interface", "Bytes Received/sec", NetworkAdapter[1]);
		PerformanceCounter Upload = new PerformanceCounter("Network Interface", "Bytes Sent/sec", NetworkAdapter[1]);

		Timer t = new Timer(10000); /// 10 saniye
		t.Elapsed += delegate(object _sender, ElapsedEventArgs _e) {
			Console.WriteLine("Download : {0} kb.\t\tUpload : {1} kb.", Download.NextValue(), Upload.NextValue()); /// ekrana download & upload miktarını yaz
		};

		NetworkChange.NetworkAvailabilityChanged += delegate(object _sender, NetworkAvailabilityEventArgs _e) { /// network durumu değiştiğinde
			if (_e.IsAvailable) /// eğer network ulaşılabilir duruma geldi ise
			{
				t.Start(); ///başla
			}
			else
			{
				t.Stop(); /// dur
			}
		};

		t.Start();

		Console.ReadLine();
	}
}

Dizi oluşturma ve sıralama

12 Mart 2010 5 yorum

C# ile en basit dizi tanımlama yöntemi, değişken tipinin sonuna [] karakterlerini eklemektir.

Örnek :

int[] TekSayilar = { 3, 1, 9, 5, 7 };

string[] Ogrenciler = { "Engin", "Ahmet", "Mehmet", "Ali", "Veli" };

Dizileri sıralamak için, Array sınıfının static Sort() methodunu kullanabiliriz;

Array.Sort(TekSayilar);

Array.Sort(Ogrenciler);

Şimdi TekSayilar ve Ogrenciler dizilerindeki elemanları ekrana yazdırırsak;

foreach (int Sayi in TekSayilar)
	Console.WriteLine(Sayi);

foreach (string Ogrenci in Ogrenciler)
	Console.WriteLine(Ogrenci);

Dizilerdeki elemanların sıralanmış olduklarını görürüz.

C# Programımızın Ekrandaki Yerini Hatırlaması

10 Mart 2010 1 yorum

C# ile yazdığınız uygulamanın her açılışta bir önceki kapatıldığı yerde açılmasını isteyebilirsiniz.

Aslında gayet basit olan bu işi yaparken düşünmemiz gereken bazı detaylar var. Mesela;

Ya uygulama kapatıldıktan sonra kullanıcı windows’un çözünürlüğünü değiştirdiyse?

Kullanıcı birden fazla monitör kullanıyorsa, ve uygulama kapatıldıktan sonra monitörlerin ayarlarını değiştirdiyse?

Hem bu noktaları gözönünde bulunduracak, hem de kolay şekilde programlanacak bir çözümü aşağıda kodladım;

Öncelikle formumuz kapatılırken, tam olarak bulunduğu noktayı bir yere kaydetsin. Bunu uygulamanın Settings penceresine iki tane özellik ekleyerek yapalım;

FormLocation ve FormSize

Formumuzun base class‘ı olan Form class‘ından gelen OnClosing virtual method’unu override edelim;

protected override void OnClosing(CancelEventArgs e)
{
	Properties.Settings.Default.FormLocation = this.Location;
	Properties.Settings.Default.FormSize = this.Size;
	Properties.Settings.Default.Save();

	base.OnClosing(e);
}

Uygulamamızın Settings penceresinden eklediğimiz property‘lere

Properties.Settings.Default

ile ulaşabiliriz.

Şimdi, form’umuzun base’den gelen OnLoad virtual method‘unu override edelim ve açıldığında eski yerine konumlanmasını sağlayalım;

protected override void OnLoad(EventArgs e)
{
	base.OnLoad(e);

	Point konum = Properties.Settings.Default.FormLocation;
	Size boyut = Properties.Settings.Default.FormSize;

	bool isOnScreen = false; /// Formun gözükür olup-olmadığını kontrol edelim
	foreach (Screen screen in Screen.AllScreens)
		if (screen.WorkingArea.Contains(konum))
			isOnScreen = true;

	if (!isOnScreen) ///Eğer formumuz görünür değilse, görünür yapalım
		this.SetDesktopLocation(Screen.PrimaryScreen.WorkingArea.Left, Screen.PrimaryScreen.WorkingArea.Top);

	if (boyut.Width < 10 || boyut.Height < 10) /// Formun boyutları çok küçükse, normal hale geri getirelim
		this.Size = new Size(300, 300);
}

Yukarıdaki kod parçalarını sizler de kendi uygulamalarınızda kullanabilirsiniz.

Kalıtımı engellemek (sealed anahtar kelimesi)

Yazdığınız bir sınıftan kalıtım yoluyla başka sınıflar üretilmesini engellemek istiyor olabilirsiniz.

Yapmanız gereken sınıfınızı sealed anahtar kelimesi ile “mühürlemek” olmalıdır. Böylece sınıfınızdan yeni sınıflar türetilemeyecektir.

sealed class AnaSinif
{
// Sınıf üyeleri
}

AnaSinif class‘ımız sealed olduğu için, yeni sınıf türetilirken base class olamayacaktır;

class TuretilmisSinif : AnaSinif
{
// Derleme zamanında hata oluşur (compile-time error)
}

Not : struct’lar her zaman sealed ile mühürlenmiş gibi davranırlar. struct’lar kalıtım (inheritance) desteklemez

Tüm sınıfın kalıtım yoluyla aktarılmasını engellemek yerine, tek bir method’un override edilmesini engellemek istiyor olabilirsiniz.

Bu durumda yapmanız gereken, sadece ilgili method‘u sealed ile “mühürlemek” olmalıdır;

class AnaSinif
{
	public virtual void Goster()
	{
	}
}

class TuretilmisSinif : AnaSinif
{
// Bu kodda problem yok
// AnaSinif'tan gelen Goster() method'unu override eder
// Aynı zamanda sealed ile "mühürler"
	public sealed override void Goster()
	{
	}
}

class TekrarTuretilmisSinif : TuretilmisSinif
{
// Bu kod derlenmez. Hata oluşur
// TuretilmisSinif class'ında Goster() method'u sealed anahtar kelimesi ile "mühürlenmişti"
	public override void Goster()
	{
	}
}

Dosya veya Dizin isimlendirirken kullanmamanız gereken karakterler

System.IO namespace‘inde yer alan Path class‘ının

GetInvalidFileNameChars()

GetInvalidPathChars()

methodlarını kullanarak dosya veya dizin isimlendirirken kullanmamanız gereken karakterleri bulabilirsiniz.

Her iki method’dan da geriye char[] döner.

MSDN’de şuradaki makaleden GetInvalidFileNameChars() methodu ile ilgili ayrıntılı bilgiye ulaşabilirsiniz.

MSDN’de şuradaki makaleden GetInvalidPathChars() methodu ile ilgili ayrıntılı bilgiye ulaşabilirsiniz.

XNA – Başlangıç

XNA serimizin ikinci yazısında, Visual Studio 2008‘lerimizi açıyoruz ve yeni bir Windows Game projesi oluşturuyoruz.

Solution Explorer‘a baktığımızda, proje içindeki dosyaları görüyoruz.

XNA Projesi Solution Explorer Penceresi

XNA Oyununu çalıştırdığımızda, başlangıç noktası olarak Program.cs‘deki Program class’ının static void Main() methodu çalıştırılır.

Main() method’unun yaptığı iş basittir;

static void Main(string[] args)
{
	using (GameLoop game = new GameLoop())
	{
		game.Run();
	}
}

GameLoop class’ından instance oluşturup, Run() method’unu çağırır.

GameLoop class’ına bakarsak;

public class GameLoop : Microsoft.Xna.Framework.Game
{
	GraphicsDeviceManager graphics;
	SpriteBatch spriteBatch;

	public GameLoop()
	{
		graphics = new GraphicsDeviceManager(this);
		Content.RootDirectory = "Content";
	}

	protected override void Initialize()
	{
		base.Initialize();
	}

	protected override void LoadContent()
	{
		spriteBatch = new SpriteBatch(GraphicsDevice);
	}

	protected override void UnloadContent()
	{
	}

	protected override void Update(GameTime gameTime)
	{
		if (GamePad.GetState(PlayerIndex.One).Buttons.Back == ButtonState.Pressed)
			this.Exit();

		base.Update(gameTime);
	}

	protected override void Draw(GameTime gameTime)
	{
		GraphicsDevice.Clear(Color.CornflowerBlue);

		base.Draw(gameTime);
	}
}

LoadContent() method’u oyunda kullanacağımız grafikleri – sesleri – vs. hafızaya yüklediğimiz yerdir.

UnloadContent() method’u ise, LoadContent() method’unda yüklediğimiz kaynakları hafızadan sildiğimiz yerdir.

Oyun çalıştığı zaman LoadContent() method’u bir defa çalıştırılır. Oyun’dan çıkılırken de UnloadContent() method’u bir defa çalıştırılır.

Update() method’u, ekrana çizilecek nesnelerin, konum-boy-saydamlık-vs. değerlerinin hesaplandığı yerdir.

Draw() method’u ise, nesnelerin ekrana çizim işlemlerinin gerçekleştirildiği yerdir.

.Net Framework sabit olarak saniyede 60 kare çizim yapmayı hedefler. Update() ve Draw() method’larının saniyede 60 kere çalıştırılmasını beklemeliyiz.

C# Speech Synthesis – Konuşma Sentezleyici

Eğer uygulamanızda, Text-to-Speech (TTS) yeteneği olmasını istiyorsanız, .Net Framework içerisinde bunu yapmanızı sağlayacak sınıflar mevcut.

Projenizde Text-To-Speech sınıflarını kullanabilmek için, System.Speech.Synthesis namespace’indeki sınıflara erişebilmeniz gereklidir.

System.Speech.Synthesis namespace’ine, projenize System.Speech.dll assembly’yi referans olarak ekleyerek ulaşabilirsiniz.

Text-to-Speech kullanmak istediğiniz sınıfın bulunduğu kod dosyasının en üstünde bulunan using‘leri yazdığınız kısma;

using System.Speech.Synthesis;

satırını ekleyiniz. Daha sonra yapmanız gereken, kodunuzun ilgili yerine aşağıdaki kod parçasını eklemek;

SpeechSynthesizer ss = new SpeechSynthesizer();
ss.Speak("Konuşmaya çevrilecek ve hoparlörden duyulacak metin");

Uygulama çalışırken, ilgili satıra geldiğinde, önce Speak() methoduna parametre olarak verdiğiniz string hoparlörden duyulur, sonra bir sonraki satırdan çalışmaya devam eder.

Eğer metnin konuşmaya çevrilme işleminin uzun sürdüğünü ve uygulamanıza “yavaşlık” kattığını düşünüyorsanız, aynı kodu aşağıdaki gibi yazabilirsiniz;

SpeechSynthesizer ss = new SpeechSynthesizer();
ss.SpeakAsync("Konuşmaya çevrilecek ve hoparlörden duyulacak metin");

SpeakAsync() method’u sayesinde, uygulama metnin konuşmaya çevrilmesi ve ses kartı aracılığıyla yayınlanması işlemini ayrı bir iş parçacığında gerçekleştirir.

Not : Speak() method’u ingilizce kelimeleri doğru olarak okuyor, fakat türkçe kelimeleri okuyamıyor.

C# String’i Title Case’e (Kelimelerin Baş Harfleri Büyük Gerisi Küçük) Çevirme

25 Ocak 2010 6 yorum

.Net Framework içerisinde string.ToUpper() ve string.ToLower() fonksiyonlarını kullanarak string değişkenin içeriğini BÜYÜK ve küçük harfe çevirebiliyoruz.

Metni Upper Case (Tümü Büyük Harfler) ve Lower Case (Tümü Küçük Harfler) formatlamak haricinde Title Case (Kelimelerin Baş Harfleri Büyük Gerisi Küçük) çevirmek yaygın kullanılan başka bir formattır.

string sınıfına bir Extension Method yazarak bu özelliğe sahip olmasını sağlayabiliriz. Extension Method‘u yazarken bilmemiz gereken ilk şey, ToTitleCase() method’unun TextInfo sınıfında yer aldığıdır. TextInfo sınıfına CultureInfo sınıfının CurrentCulture özelliğinden ulaşabiliriz.

public static class ExtensionManager
{
	public static string ToTitleCase(this string Text)
	{
		return CultureInfo.CurrentCulture.TextInfo.ToTitleCase(Text);
	}
}

Artık projemiz içerisinde herhangi bir yerde string değişkenimizin ToTitleCase() method’unu kullanabiliriz.

private void frmMain_Load(object sender, EventArgs e)
{
	string AdSoyad = "engin polat".ToTitleCase();
}

Yukarıdaki kod parçası çalıştığı zaman, AdSoyad değişkeninin içeriği Engin Polat olacaktır.

Not : CultureInfo sınıfının CurrentCulture özelliğinden TextInfo sınıfının özelliklerine eriştiğimiz için, bilgisayarınızda kullandığınız dile göre sonuç farklılık gösterebilir.

C# Try-Catch-Finally Kod Bloğu Hakkında

24 Ocak 2010 2 yorum

Geçen aylarda BilgeAdam‘da bir öğrencimin sorduğu soru geldi aklıma. Soru aslında çok basit, fakat farkettim ki, internette bu konu ile ilgili pek kaynak yok. Bari kendim yazayım dedim. Soru şu;

Bir method'dan geriye true/false değer döndürmem lazım.

Method içerisine yazdığım kodları try-catch-finally blokları içerisine almam gerekiyor.

Eğer try içerisinde hata oluşmazsa, geriye true değer döndüreceğim. Hata oluşur ve kod catch bloğuna girerse false değer döndüreceğim.

Ama finally kod bloğunda yapmam gereken işler var. (Açık bağlantıları kapatmak, vs.)

Eğer try-catch içerisinde return ifadesini kullanırsam, finally bloğundaki kod çalışır mı?

Sorunun doğru cevabı için; Devamını oku…

C# İsimsiz Tipler – Anonymous Types

Sadece bir method içerisinde kullanacağınız basit class‘lara kaç defa ihtiyaç duydunuz? Böyle bir class’a her ihtiyaç duyduğunuzda yapmanız gereken, yeni bir class oluşturup, bütün tanımlama kodlarını (private alanlar, public alanlar, vs.) yazmaktır.

C# dili, İsimsiz Tip (Anonymous Type) tanımlamaya izin veriyor. Üstelik, private ve public öğelerin oluşturulmasını ve yönetilmesini C# dilinin kendisi üstleniyor.

public class HataLogla()
{
	var Hata = new { Mesaj = "Hata Mesajının Kendisi", Tarih = DateTime.Now, Yer = "XClass.YMethod" };
	var Kullanici = new { Id = 42, AdSoyad = "Engin Polat", Yonetici = "Ali Veli" };

	string Loglanacak = string.Format("Hata Mesajı: {0}\nTarih: {1} {2}\nHatanın Oluştuğu Yer: {3}\n\nKullanıcıId: {4}\nKullanıcı Adı: {5}\nYöneticisi: {6}", Hata.Mesaj, Hata.ToShortDateString(), Hata.Tarih.ToLongTimeString(), Hata.Yer, Kullanici.Id, Kullanici.AdSoyad, Kullanici.Yonetici);

	File.WriteAllText(Loglanacak, @"C:\Log\Log.txt");

	MessageBox.Show(Hata.Mesaj, Hata.Tarih);
}

Yukarıdaki kodda yer alan Hata ve Kullanici değişkenlerinin tipleri, derleme zamanında derleyici tarafından otomatik oluşturulur. Eğer method‘un içerisine aşağıdaki kodları eklersek;

MessageBox.Show("Hata değişkeninin tipi : " + Hata.GetType().ToString());
MessageBox.Show("Kullanici değişkeninin tipi : " + Kullanici.GetType().ToString());

Mesaj kutularında şu değerleri görürüz;

Hata değişkeninin tipi : <>f_AnonymousType0’3[System.String,System.DateTime,System.String]
Kullanici değişkeninin tipi : <>f_AnonymousType0’3[System.Int32,System.String,System.String]

Farkettiğiniz gibi, böyle bir tip oluşturmaya çalışırsak, derleme zamanında hata alırız, ama C# derleyicisi bizim için bu tipleri oluşturuyor.

Değişkenin tipini veremeyeceğimiz için, C# diline var anahtar kelimesi eklenmiştir.

var anahtar kelimesi sayesinde, değişkenin tipi atandığı değerden otomatik olarak çözümleniyor.

İsimsiz Tipler (Anonymous Types) IDisposable interface’ini uygulamadığı için, Disposable olamazlar.

Eğer yukarıdaki örneği geleneksel kodlama teknikleri ile yazacak olsaydık;

public class HataBilgi
{
	private string _Mesaj = string.Empty;
	private DateTime _Tarih = DateTime.Now;
	private string _Yer = string.Empty;

	public string Mesaj
	{
		get
		{
			return _Mesaj;
		}
		set
		{
			_Mesaj = value;
		}
	}

	public DateTime Tarih
	{
		get
		{
			return _Tarih;
		}
		set
		{
			_Tarih = value;
		}
	}

	public string Yer
	{
		get
		{
			return _Yer;
		}
		set
		{
			_Yer = value;
		}
	}

	public HataBilgi(string Mesaj, DateTime Tarih, string Yer)
	{
		this.Mesaj = Mesaj;
		this.Tarih = Tarih;
		this.Yer = Yer;
	}
}

public class KullaniciBilgi
{
	private int _Id = 0;
	private string _AdSoyad = string.Empty;
	private string _Yonetici = string.Empty;

	public int Id
	{
		get
		{
			return _Id;
		}
		set
		{
			_Id = value;
		}
	}

	public string AdSoyad
	{
		get
		{
			return _AdSoyad;
		}
		set
		{
			_AdSoyad = value;
		}
	}

	public string Yonetici
	{
		get
		{
			return _Yonetici;
		}
		set
		{
			_Yonetici = value;
		}
	}

	public KullaniciBilgi(int Id, string AdSoyad, string Yonetici)
	{
		this.Id = Id;
		this.AdSoyad = AdSoyad;
		this.Yonetici = Yonetici;
	}
}

public class HataLoglama
{
	HataBilgi Hata = new HataBilgi("Hata Mesajının Kendisi", DateTime.Now, "XClass.YMethod");
	KullaniciBilgi Kullanici = new KullaniciBilgi(42, "Engin Polat", "Ali Veli");

	string Loglanacak = string.Format("Hata Mesajı: {0}\nTarih: {1} {2}\nHatanın Oluştuğu Yer: {3}\n\nKullanıcıId: {4}\nKullanıcı Adı: {5}\nYöneticisi: {6}", Hata.Mesaj, Hata.ToShortDateString(), Hata.Tarih.ToLongTimeString(), Hata.Yer, Kullanici.Id, Kullanici.AdSoyad, Kullanici.Yonetici);

	File.WriteAllText(Loglanacak, @"C:\Log\Log.txt");

	MessageBox.Show(Hata.Mesaj, Hata.Tarih);
}

İsimsiz Tip yeteneklerini kullanarak yazdığımızda ise;

public class HataLogla()
{
	var Hata = new { Mesaj = "Hata Mesajının Kendisi", Tarih = DateTime.Now, Yer = "XClass.YMethod" };
	var Kullanici = new { Id = 42, AdSoyad = "Engin Polat", Yonetici = "Ali Veli" };

	string Loglanacak = string.Format("Hata Mesajı: {0}\nTarih: {1} {2}\nHatanın Oluştuğu Yer: {3}\n\nKullanıcıId: {4}\nKullanıcı Adı: {5}\nYöneticisi: {6}", Hata.Mesaj, Hata.ToShortDateString(), Hata.Tarih.ToLongTimeString(), Hata.Yer, Kullanici.Id, Kullanici.AdSoyad, Kullanici.Yonetici);

	File.WriteAllText(Loglanacak, @"C:\Log\Log.txt");

	MessageBox.Show(Hata.Mesaj, Hata.Tarih);
}

Aradaki fark açıkça ortada!

C# 3.0 Object Initializer Özelliği

C# 3.0 object initialize etmek için kodda kısaltma sağlayacak bir yenilik sunuyor. Hemen hergün aşağıdaki gibi kod yazmamız gerekmez mi?

Personel UygulamaGelistirici = new Personel();
UygulamaGelistirici.Id = 42;
UygulamaGelistirici.AdSoyad = "Engin Polat";
UygulamaGelistirici.Birim = "NTV - Yeni Medya";

Personel sınıfından yeni bir örnek oluşturduktan sonra, sınıfın özelliklerinden ihtiyacımız olanlara atamalar yapmaya başlarız.

Eğer Personel sınıfının constructor‘ı olsaydı ve bu özelliklerin atamalarını yapsaydı, tek bir satırda, hem Personel sınıfının yeni bir örneğini UygulamaGelistirici değişkenine oluşturmuş, hem de bazı özelliklerin değerlerini atamış olabilirdik.

Fakat, Personel sınıfının constructor‘ını yazamadığımız durumlarda veya constructor‘da parametreler ile almak için çok fazla özellik olduğu durumlarda bu yöntemi kullanamayız.

C# 3.0 ile birlikte Object Initializer denilen yeni bir kodlama tekniği tanıtıldı.

Hemen yukarıdaki örneği bu teknik ile yazalım;

Personel UygulamaGelistirici = new Personel() { Id = 42, AdSoyad = "Engin Polat", Birim = "NTV - Yeni Medya" };

Gördüğünüz gibi, kodlama bizim için kolaylaşıyor.

Object Initializer içerisinde sadece özelliklere atama yapabiliyoruz, method çağrımı vs. yapılamıyor.

Eğer sınıfın özellikleri başka sınıflardan örnekler istiyorsa, Object Initializer nasıl yazabiliriz? Aşağıdaki gibi yazabiliriz;

VeritabaniSorgulayici dbSorgu = new VeritabaniSorgulayici() {
	Connection = new SqlConnection("..ConnectionString.."),
	Command = new SqlCommand("..Sorgu..")
};

C# Obsolete Attribute

Yaklaşık olarak .Net Framework içerisinde binlerce class ve binlerce class içerisinde milyonlarca method vardır.

Her yeni .Net Framework versiyonunda bu class‘ların ve method‘ların bir kısmı yeni yöntemler / yeni teknikler ile baştan yazılıyor.

Bazen bu değişiklikler o kadar büyük oluyor ki, ilgili class veya method yeni bir isimle baştan yazılıyor ve eskisinin artık kullanılmaması öneriliyor.

Önceki Framework versiyonlarında yanlış konumlandırdıkları class veya method‘ları taşıdıkları durumlarda da aynı durum geçerli.

Geriye yönelik uyumluluktan dolayı, kullanılmaması önerilen class veya method‘lar üç versiyon daha yerinde durmaya devam eder.

Ama derleme zamanında uygulama geliştiriciye, ilgili class veya method‘un Obsolete olduğunu bildirir ve kodunu güncellemesini ister.

Bu özellik Obsolete Attribute sayesinde sağlanır.

Eğer biz de yazdığımız projelerimizde çeşitli class veya method’ları Obsolete yapmak istersek, aşağıdaki kodda gözüktüğü gibi yapabiliriz;

[Obsolete]
public class EskimisClass
{
	///
}

veya

[Obsolete("Bu method v4.5 versiyonundan itibaren kaldırılacak, lütfen yerine Ntv.YeniMedya.Veritabani sınıfında bulunan Baglan() methodunu kullanın. Ayrıntılı bilgi için http://www.xyz.com/Baglan sayfasına bakabilirsiniz")]
public void VeritabaniBaglan()
{
	///
}

Yukarıdaki kodda bulunan VeritabaniBaglan() method’unu kullanırken ve projemizi derlerken aşağıdaki ekranlar ile karşılaşırız;

Obsolete Method

Obsolete Method Error

C# Rezerve Methodlar – Reserved Methods

C# dilinin bazı yetenekleri, aslında uygulama geliştiricilerin göremedikleri method’lardan gelmektedir.

Eğer geliştirdiğiniz uygulamanın assembly’lerini ILDASM tool’u ile açıp incelerseniz, bu method çağrılarını görebilirsiniz.

Eğer bilerek veya yanlışlıkla bu method’lardan birisi ile aynı isme sahip method oluşturmaya çalışırsanız, derleme anında (compile-time) hata alırsınız.

Bu rezerve method isimlerini inceleyelim;

Özellikler (Properties) için Rezerve Methodlar;

Class veya Struct‘larınıza eklediğiniz özellikler, derleme zamanında

T add_{OzellikAdi}
void set_{OzellikAdi}(T value)

şablonunda iki method’a dönüştürülür. Class veya Struct‘ınıza bu şablona uyan method ekleyemezsiniz.

Indexer’lar için Rezerve Methodlar;

Indexer’larınız derleme zamanında

T get_Item(Parametre)
void set_Item(Parametre, T value)

şablonunda iki method’a dönüştürülür.

Yıkıcılar (Destructors) için Rezerve Methodlar;

Class veya Struct‘ınıza eklediğiniz Destructor kodu derleme zamanında

void Finalize()

method’una dönüştürülür. Class veya Struct‘ınıza Finalize() method’u eklemeye çalıştığınızda derleme zamanında uyarı alırsınız.

Olaylar (Events) için Rezerve Methodlar;

Olaylarınız için derleme zamanında kodunuza

void add_{EventAdi}(T callback)
void remove_{EventAdi}(T callback)

methodları eklenir.

C# Partial Method Desteği

C# 3.0 ile gelen partial keyword’u sayesinde partial class tanımlayabiliyoruz.

partial keyword’unun pek bilinmeyen bir kullanım alanı ise method‘lardır.

partial class tanımlayabildiğimiz gibi partial method‘da tanımlayabiliyoruz.

partial class‘ları tanımlamamızdaki en büyük fayda, kod üreticiler olmuştur. partial method tanımlamanın güzelliği de işte burada. Bir kod üreticisi ile otomatik olarak kod ürettirirken, partial method‘lar ürettirebiliriz.

Eğer üretilmiş partial method‘u uygulamazsanız, ilgili partial method‘u çağıran kod parçaları hata vermiyor.

Basitçe, uygulanmamış partial method çağrıları derleme (compile) sırasında yok sayılıyor.

Ama partial method‘lar için bazı kısıtlamalar ve kurallar var;

  • partial method’ların geri dönüş tipi herzaman void olmalıdır
  • partial method’lar out parametreler alamazlar, ama ref parametreler alabilirler
  • partial method’lar extern olamazlar
  • partial method’lar erişim belirleyici alamazlar, çünkü herzaman private erişim belirleyicisine sahiptirler
  • partial method’lar virtual olamazlar
  • partial method’lar static olabilir
  • partial method’lar generic olabilir
  • partial method’lara delegate bağlanamaz, çünkü partial method’un çalışma zamanında (runtime) var olacağı garanti değildir

Bu bilgilerden sonra örnek bir class yazalım;

public partial class DataAccessLayer
{
	partial void ResetConnection();
}

public partial class DataAccessLayer
{
	partial void ResetConnection()
	{
		///Connection'ı resetleyen kod
	}

	public void Reset()
	{
		ResetConnection();
	}
}

Gördüğünüz gibi, Reset() isminde public bir method yazmam gerekti. Çünkü, ResetConnection() method‘u partial olduğu için private erişim belirleyicisine sahip.

Eğer yukarıdaki kodun exe/dll dosyasına ILDASM tool’u bakarsak, DataAccessLayer.ResetConnection() private method’unu ve Reset() method‘u içerisinde bu method’u çağıran kod parçasını görürüz.

Eğer ResetConnection() method’unu uyguladığımız kod parçasını sildikten sonra, ILDASM ile bakarsak, DataAccessLayer.ResetConnection() private method’unun bulunmadığını ve Reset() method’unda bu method’u çağıran kod parçası olmadığını görürüz.

Böylece çalışma zamanı hatası almayız.

C# Erişim Belirleyiciler – Access Modifiers

Öncelikle erişim belirleyicilerin (access modifiers) nerelere uygulandığını bilmemiz lazım; C# projesinde tanımlanmış tüm varlıklara uygulanabilir, buna class, struct, function, method, property ve class seviyesindeki tüm değişkenler dahildir.

Peki, neden erişim belirleyicilere ihtiyaç duyarız?

Çünkü, uygulamamızda kullandığımız varlıkların bulundukları kod bloğunun dışından erişilip/erişilemeyeceğini belirlemek isteriz.

C# dilinde tanımlı erişim belirleyiciler (access modifiers);

public : public olarak tanımlanan öğe, kod bloğunun içinde ve dışında tamamen erişilebilirdir. Yani, hiçbir kısıtlama yoktur.

protected : protected olarak tanımlanan öğe, sadece tanımlandığı class’ın içinde ve o class’tan türetilmiş diğer class’ların içinde erişilebilirdir.

internal : internal olarak tanımlanan öğe, bulunduğu assembly’nin (Dll veya Exe dosyası) içinde erişilebilirdir. Dll veya Exe dosyasının içerisinde erişim için kısıtlama yoktur, ama dışarıdan erişilemez.

protected internal : protected internal erişim belirleyicisi, protected ve internal erişim belirleyicilerinin VEYA (OR) işlemiyle birleştirilmiş halidir. protected internal olarak tanımlanmış öğe, tanımlandığı class’ın içinde ve o class’tan türetilmiş diğer class’ların içinde erişilebilir. Ayrıca, aynı assembly içinde olmasalar dahi, tanımlandığı class’tan türetilmiş diğer class’ların içinde de erişilebilirdir.

private : private olarak tanımlanan öğe, sadece tanımlandığı class’ın içerisinde erişilebilirdir. En katı erişim belirleyicidir.

Aslında CLR içinde tanımlı bir erişim belirleyici daha vardır. FamilyAndAssembly olarak bilinir. C# kelimeleri ile benzetmeye çalışırsak, protected VE (AND) internal erişim belirleyicisidir. C# dili bu erişim belirleyicisini desteklemez, eğer kullanmanız gerekiyorsa, C++ ve direk IL yazmanız gerekmektedir.

class veya struct‘lar ya public, ya da internal olabilir, varsayılan olarak internal erişim belirleyicisine sahiptirler.

Varsayılan olarak class içerisinde tanımlı öğeler private erişim belirleyicisine sahiptirler.

struct içerisinde tanımlı öğeler public, internal veya private olabilirler. struct‘lar türetmeyi desteklemediği için protected ve protected internal erişim belirleyicisine zaten ihtiyaçları yoktur.

C# Auto-Implemented Properties Özelliği

Uygulamalarımızı geliştirirken birçok class veya struct yazmamız gerekir.

Bu class veya struct‘ların hemen hepsinde özelliklere (properties) ihtiyaç duyarız.

Çünkü, local değişkenlerin public değil, private olmasını isteriz. Bu durumda yapmamız gereken public olmasını istediğimiz local değişkenlere birer tane özellik (property) yazmaktır.

Örnek Personel Class‘ı aşağıdaki gibi olacaktır;

public class Personel
{
	private int PersonelId;
	private string AdSoyad;
}
public class Personel
{
	private int _PersonelId;
	private string _AdSoyad;

	public int PersonelId
	{
		get { return _PersonelId; }
		set { _PersonelId = value; }
	}

	public string AdSoyad
	{
		get { return _AdSoyad; }
		set { _AdSoyad = value; }
	}
}

Sadece okuma/yazma yapan iki özellik için ne faz kod yazdık, değil mi?

Eğer get/set blokları arasına özel iş yapan kod yazmamız gerekiyorsa, yukarıdaki gibi yapmaya devam etmeliyiz.

Fakat sadece okuma/yazma yapan özellikleri C# 3.0‘dan itibaren daha kısa yazabiliyoruz;

public class Personel
{
	public int PersonelId { get; set; }

	public string AdSoyad { get; set; }
}

Gördüğünüz gibi local değişkenlerin oluşturulması ve yönetilmesi işini yapmakla uğraşmıyoruz.

Eğer local değişkenlerin nasıl oluşturulduğunu merak ediyorsanız, projenizi compile ettikten sonra, ortaya çıkan exe/dll dosyasını ILDASM (Intermediate Language Disassembler) tool’u ile açıp bakabilirsiniz.

PersonelId özelliği için <>k__AutomaticallyGeneratedPropertyField0 isimli bir değişkenin oluşturulduğu ve tipininde int olduğunu göreceksiniz.

Otomatik oluşturulan değişken’in ismini herhangi bir kod parçasında kullanmaya çalışırsak, derleme (compile) zamanında yazım hatası (syntax error) alırız, yani local değişkenleri kullanamayız.

Eski stil kodlamada sadece okunabilir (readonly) veya sadece yazılabilir (writeonly) property tanımlayabiliyorduk. Bunu yeni stil kodlamada da yapabilir miyiz?

Cevap Evet, aşağıdaki kodu inceleyin;

public class Personel
{
	public int PersonelId { get; private set; }
	public string AdSoyad { private get; set; }
}

Kısa Sınav – 11

Yazdığınız uygulamanın bir yerinde, kullanıcının önüne otomatik olarak IkinciUygulama.exe isimli başka bir programı otomatik olarak açtırmak istiyorsunuz.

Uygulamanızın, kullanıcının IkinciUygulama.exe uygulamasını kullanmasını ve kapatmasını beklemesi gerekmektedir.

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi bu işi tam doğru olarak gerçekleştirir?

  • Process p = new Process();
    p.StartInfo.FileName = "IkinciUygulama.exe";
    p.Start();
    p.WaitForExit(10000);
  • Process p = new Process();
    p.StartInfo.FileName = "IkinciUygulama.exe";
    p.Start();
    p.WaitForExit();
  • Process p = new Process("IkinciUygulama.exe");
    p.Start();
    p.WaitForExit(10000);
  • Process p = new Process("IkinciUygulama.exe");
    p.Start();
    p.WaitForExit();

Sorunun doğru cevabı için; Devamını oku…